Szare butelki w sklepie? To recyklat, nie nowy zakaz z Unii

Media piszą o „kolejnych zmianach w butelkach” po przytwierdzonych nakrętkach. Sprawdziliśmy przepisy – obowiązek recyklatu w butelkach PET działa od 2025 roku, a większa zmiana czeka nas w 2030. Wyjaśniamy, co faktycznie się zmienia i czy wpływa to na segregację.

Butelki po wodzie i napojach mogą być coraz częściej lekko szare, żółtawe albo mniej przezroczyste. To nie wada produktu i nie nowy unijny nakaz koloru. Producenci muszą dodawać do butelek coraz więcej plastiku z recyklingu. Od 2025 roku jest to co najmniej 25%, a od 2030 roku ma być 30%. Zasady segregacji się nie zmieniają: butelka z kaucją wraca do automatu, butelka bez kaucji trafia do żółtego pojemnika.

Co się zmienia i od kiedy

• 3 lipca 2024 r. – plastikowe nakrętki i wieczka jednorazowych pojemników na napoje do 3 litrów muszą pozostawać przymocowane do opakowania (dyrektywa SUP, art. 6 ust. 1).
• Od 2025 r. – jednorazowe butelki na napoje do 3 litrów z PET muszą zawierać co najmniej 25% tworzywa z recyklingu (dyrektywa SUP, art. 6 ust. 5).
• Od 2030 r. – próg rośnie do 30% i obejmuje wszystkie plastikowe butelki na napoje do 3 litrów, nie tylko PET.
• Od 2040 r. – rozporządzenie PPWR przewiduje 65% recyklatu w jednorazowych plastikowych butelkach na napoje.
• Najwcześniej 12 sierpnia 2028 r. – wspólne unijne oznaczenia na opakowaniach, które mają pomagać w segregacji.

W Polsce obowiązek wprowadza art. 14a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Ciąży on na firmach, które wprowadzają napoje w plastikowych butelkach do obrotu, a nie na sklepach ani konsumentach.

Dlaczego butelka może wyglądać inaczej

Recyklat to tworzywo odzyskane z zebranych butelek, oznaczane skrótem rPET. W zależności od jakości surowca i sposobu przetwarzania może mieć lekko szary albo żółtawy odcień. Przepisy nie mówią nic o kolorze butelki. Określają tylko, ile tworzywa z recyklingu ma się w niej znaleźć. Wygląd zależy od technologii producenta, dlatego dwie butelki z podobną ilością recyklatu mogą wyglądać zupełnie inaczej.

25% nie oznacza, że każda butelka ma tyle recyklatu

Polskie przepisy rozliczają obowiązek wagowo i rocznie, osobno dla każdej firmy. Liczy się łączna masa butelek wraz z nakrętkami, które producent wprowadził na rynek w danym roku. Jeśli wszystkie jego butelki ważą łącznie 100 ton, co najmniej 25 ton musi pochodzić z recyklingu. Jedna butelka może więc mieć 50% recyklatu, a inna wcale. Po wyglądzie pojedynczego opakowania nie da się tego ocenić.

Czy napój w takiej butelce jest bezpieczny

Tworzywo z recyklingu, które ma kontakt z żywnością, podlega osobnym przepisom UE – rozporządzeniu Komisji (UE) 2022/1616. Recyklat musi przejść oczyszczanie w dopuszczonym procesie recyklingu. Szarawy odcień nie świadczy o gorszej jakości napoju, a idealna przezroczystość nie jest dowodem bezpieczeństwa. Rozstrzygają termin przydatności, szczelność zamknięcia i warunki przechowywania podane na etykiecie.

Nowe oznaczenia na opakowaniach – nie wcześniej niż w 2028 roku

Rozporządzenie PPWR, stosowane od 12 sierpnia 2026 r., wprowadzi wspólne dla całej UE piktogramy pokazujące, z czego jest opakowanie i do którego pojemnika trafia. Obowiązek zacznie się 12 sierpnia 2028 r. albo 24 miesiące po przyjęciu przez Komisję Europejską aktów wykonawczych, zależnie od tego, która data będzie późniejsza. Komisja nie przyjęła ich w terminie, więc nowe znaki pojawią się na półkach raczej później. Butelki objęte kaucją zachowają krajowy znak kaucyjny.

Co to oznacza dla segregacji

Nic się nie zmienia. Kolor butelki nie wpływa na to, gdzie ją wyrzucasz. Butelka PET ze znakiem kaucji wraca do automatu lub punktu zwrotu. Butelka bez znaku kaucji trafia do żółtego pojemnika na metale i tworzywa sztuczne.

Zwrot butelek ma bezpośredni związek z recyklatem. Im więcej czystego PET wraca przez system kaucyjny, tym więcej surowca mają producenci na nowe butelki. Według Ministerstwa Klimatu i Środowiska w pierwszym roku działania systemu zwrócono ponad 5 mld butelek i puszek. W kraju działa 65,5 tys. punktów zwrotu, w tym 23,5 tys. z automatami, które obsługują 90% wszystkich zwrotów. Wcześniej, w zbiórce gminnej, odzyskiwano około 40% takich opakowań. Jak takie urządzenia działają po stronie sklepu, opisujemy w tekście o automacie Envipco Optima.

Co musisz zrobić

1. Nie zmieniaj nawyków. Szara czy żółtawa butelka PET to nadal ta sama butelka PET.
2. Butelki ze znakiem kaucji oddawaj do automatu. Opróżnij je, nie zgniataj i zostaw etykietę z czytelnym kodem kreskowym. Mocno zgniecionej butelki automat może nie rozpoznać.
3. Nie odrywaj nakrętki. Przytwierdzona nakrętka ma trafić do recyklingu razem z butelką.
4. Butelki bez kaucji wrzucaj do żółtego pojemnika.
5. Gdy nie wiesz, gdzie wyrzucić dane opakowanie, sprawdź je w naszej wyszukiwarce odpadów.

Źródła

• Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (dyrektywa SUP), art. 6 ust. 1 i ust. 5
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR), art. 7 i art. 12
• Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, art. 14a
• Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2023/2683 z dnia 30 listopada 2023 r. w sprawie obliczania, weryfikacji i zgłaszania danych dotyczących zawartości tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu w jednorazowych butelkach na napoje
• Rozporządzenie Komisji (UE) 2022/1616 z dnia 15 września 2022 r. w sprawie materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu przeznaczonych do kontaktu z żywnością
• Ministerstwo Klimatu i Środowiska, komunikat „5 mld opakowań w 12 miesięcy: System kaucyjny rozwija się w ekspresowym tempie”, 1 października 2026 r.
• Ministerstwo Klimatu i Środowiska, odpowiedź na interpelację nr 7350 w sprawie rPET, 31 stycznia 2025 r.