Przepisy nie dają seniorom prawa do niższej opłaty za śmieci tylko z powodu wieku. Rada gminy może jednak zwolnić z opłaty, w całości lub w części, gospodarstwa domowe o niskich dochodach, także te tworzone przez emerytów. Rachunek 0 zł jest więc teoretycznie możliwy, ale zależy od uchwały konkretnej gminy i sytuacji finansowej mieszkańca.
Doniesienia o rachunku za śmieci „0 zł” dla seniorów nie oznaczają nowego prawa. Przepisy się nie zmieniły. To przypomnienie możliwości, którą mają samorządy, ale z której nie muszą korzystać. Nie ma potwierdzenia, że zerowa opłata wyłącznie z racji wieku jest dostępna powszechnie.
Czy seniorzy nie płacą za śmieci? Ustawa nie zna zwolnienia za wiek
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewiduje zwolnienia z opłaty śmieciowej ze względu na wiek. Sam fakt, że ktoś jest emerytem, nie daje więc podstaw do ulgi.
Możliwość zwolnienia wynika z art. 6k ust. 4 ustawy. Zgodnie z nim „rada gminy, w drodze uchwały, może zwolnić w całości lub w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi” gospodarstwa domowe, w których dochód nie przekracza kryterium z pomocy społecznej.
Kluczowe jest słowo „może”. Gmina nie ma obowiązku wprowadzać takiego zwolnienia, a jeśli to zrobi, sama decyduje o jego zakresie.
Dochód zamiast wieku. Kto może liczyć na zwolnienie
Ulga dotyczy gospodarstw domowych, w których dochód nie przekracza kryterium z pomocy społecznej. Może więc objąć także emerytów, ale tylko tych z niskim dochodem.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska potwierdza, że przepisy pozwalają samorządom objąć pomocą osoby ubogie lub starsze, które mają trudności z opłatami. Służy do tego uchwała rady gminy oparta na kryterium dochodowym.
Według informacji m.st. Warszawy, opartych na ustawie o pomocy społecznej, kryterium wynosi 1010 zł miesięcznie dla osoby samotnie gospodarującej i 823 zł miesięcznie na osobę w rodzinie. Aktualne kwoty najlepiej potwierdzić w ośrodku pomocy społecznej.
To istotna różnica. Liczy się dochód i to, czy gmina w ogóle przewidziała zwolnienie.
Zwolnienie bywa tylko częściowe. Przykłady z Suwałk, Łomży i Warszawy
Gminy, które korzystają z tej możliwości, zwykle zwalniają z opłaty tylko częściowo. W Suwałkach uchwała nr VII/76/2024 Rady Miejskiej zwalnia gospodarstwa poniżej kryterium dochodowego z 50 proc. opłaty.
Podobnie jest w Łomży. Uchwała nr 103/XII/25 Rady Miejskiej przewiduje 50 proc. należnej opłaty, a dla rodzin wielodzietnych 20 proc. O innych ulgach dla takich rodzin piszemy w tekście o tym, jak Karta Dużej Rodziny wpływa na opłatę za śmieci.
Warszawa wybrała inne rozwiązanie. Stolica nie zwalnia seniorów z opłaty, ale w ramach pomocy osłonowej (uchwała nr LVII/1810/2021) przyznaje zasiłek celowy osobom prowadzącym jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego wysokość to minimum 50 proc. ponoszonych miesięcznych kosztów opłat za odpady komunalne.
Zero złotych jest zatem możliwe tylko tam, gdzie rada gminy uchwaliła zwolnienie w całości, a gospodarstwo spełnia warunki dochodowe.
Kompostownik obniża rachunek, ale nie jest ulgą dla seniorów
Osobną sprawą jest zwolnienie związane z przydomowym kompostownikiem. Wynika z art. 6k ust. 4a ustawy i dotyczy właścicieli domów jednorodzinnych.
To zwolnienie częściowe, ale obowiązkowe dla gmin: właściciele domów jednorodzinnych z kompostownikiem mają prawo do obniżki. Nie zależy od wieku ani dochodu i nie zeruje rachunku.
Jak uzyskać zwolnienie z opłaty za śmieci? Znaczenie mają uchwała i deklaracja
Pierwszym krokiem jest sprawdzenie uchwały rady gminy o opłatach za gospodarowanie odpadami, publikowanej m.in. w Biuletynie Informacji Publicznej. Trzeba w niej znaleźć, czy gmina przewiduje zwolnienie dochodowe, w jakiej wysokości i na jakich warunkach.
Ulgę trzeba zgłosić we właściwym trybie. Według art. 6m ustawy rada gminy może wymagać, by deklaracja śmieciowa zawierała dane stanowiące podstawę zwolnienia. Zakres dokumentów określa więc gmina. Formalności związane z deklaracją opisujemy też w tekście o opłacie za śmieci w miejscu zamieszkania czy zameldowania.
Czas ma znaczenie. Właściciel nieruchomości nie może złożyć deklaracji zmniejszającej opłatę za okres wsteczny, z nielicznymi wyjątkami, np. po śmierci mieszkańca w ciągu 6 miesięcy. Dokumenty warto więc złożyć od razu, gdy pojawi się prawo do ulgi.
Na ten moment nie ma podstaw, by uznać, że wszyscy seniorzy w Polsce mogą liczyć na zerowy rachunek za śmieci. O zwolnieniu decyduje uchwała gminy i dochód gospodarstwa domowego, dlatego najlepszym źródłem informacji jest urząd gminy.
Źródła
- Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, art. 6k i 6m
- Odpowiedź Ministerstwa Klimatu i Środowiska na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich
- Uchwała nr VII/76/2024 Rady Miejskiej w Suwałkach
- Uchwała nr 103/XII/25 Rady Miejskiej Łomży
- Warszawska pomoc osłonowa (uchwała nr LVII/1810/2021)
- Informacje m.st. Warszawy o świadczeniach z pomocy społecznej
