Kupujesz biodegradowalną torebkę na warzywa, widzisz na niej zielone logo z napisem “kompostowalne” i myślisz – świetnie, mogę wrzucić do kompostownika. Ale czy na pewno? Skąd właściwie wiadomo, że dane opakowanie naprawdę się rozłoży, a nie zostawi po sobie mikroplastiku albo toksycznych pozostałości? Właśnie tutaj wchodzi norma EN 13432, która jest takim europejskim sprawdzianem dla opakowań, które chcą nazywać się kompostowalnymi.
Czym jest norma EN 13432?
Norma EN 13432:2000 to europejski standard, który określa wymagania dotyczące opakowań nadających się do odzysku poprzez kompostowanie i biodegradację. Mówiąc prościej – to zestaw testów i kryteriów oceny, które musi przejść każde opakowanie, zanim producent będzie mógł je nazwać kompostowalnym.
Powstała na podstawie unijnej Dyrektywy 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Jej głównym celem było uporządkowanie rynku i danie konsumentom pewności, że opakowanie oznaczone jako kompostowalne rzeczywiście takie jest. Bo wcześniej każdy mógł napisać na swoim produkcie “eko” czy “biodegradowalny” – i często były to puste słowa.
Wymagania dotyczące opakowań – co sprawdza norma?
Żeby opakowanie mogło uzyskać certyfikat zgodności z normą EN 13432, musi spełnić cztery kluczowe warunki. Pierwszym jest biodegradacja – materiał musi ulec rozkładowi w co najmniej 90% w ciągu 6 miesięcy w warunkach przemysłowego kompostowania. To oznacza, że prawie całe opakowanie zamienia się w dwutlenek węgla, wodę i biomasę.
Drugim wymogiem jest fragmentacja, czyli rozpad fizyczny. Opakowanie musi rozpaść się na fragmenty mniejsze niż 2 milimetry w ciągu 3 miesięcy. Dzięki temu w gotowym kompoście nie pływają kawałki folii czy plastikowe strzępki.
Trzeci warunek dotyczy jakości końcowego kompostu. Norma określa maksymalny poziom zawartości metali ciężkich (takich jak kadm, ołów czy rtęć), a także wymogi dotyczące substancji lotnych, soli, azotu, fosforu i potasu. Opakowanie kompostowalne nie może obniżać jakości powstającego kompostu ani być toksyczne dla roślin.
Czwartym elementem jest ocena ekotoksyczności – sprawdza się, czy kompost powstały z danego materiału nie szkodzi wzrostowi roślin w porównaniu do kompostu kontrolnego.
Certyfikacja – kto i jak ją przeprowadza?
Proces certyfikacji to formalna procedura prowadzona przez niezależne instytucje. Najbardziej znane to DIN CERTCO (Niemcy) oraz TÜV Austria (dawniej Vinçotte). Producent zgłasza swoje opakowanie, laboratorium przeprowadza kompleksowe badania zgodnie z normą, a jeśli wszystko się zgadza – materiał otrzymuje certyfikat i prawo do oznaczenia znakiem OK Compost lub podobnym.
Warto wiedzieć, że istnieją też inne powiązane standardy. Norma ASTM D6400 to amerykański odpowiednik europejskiej EN 13432, a norma EN 14995 dotyczy tworzyw sztucznych biodegradowalnych i kompostowalnych ogólnie – nie tylko opakowań. Z kolei norma EN 13430 określa wymagania dla opakowań nadających się do recyklingu materiałowego. Wszystkie te dokumenty tworzą spójny system regulujący rynek opakowań w Unii Europejskiej.
Jakie materiały spełniają normę?
Typowe tworzywa, które przechodzą testy zgodnie z normą EN 13432, to przede wszystkim bioworzywa oparte na skrobi (np. ziemniaczanej czy kukurydzianej), PLA czyli kwas polimlekowy (otrzymywany z fermentacji cukrów), folie celulozowe oraz różne mieszanki biotworzyw. Ważne jest jedno – samo to, że materiał jest wykonany z surowców naturalnych, nie oznacza automatycznie, że spełnia normę. Liczy się końcowy efekt, czyli właśnie przejście wszystkich czterech testów.
Co to oznacza dla codziennego sortowania?
Opakowanie z certyfikatem EN 13432 teoretycznie nadaje się do pojemnika na bioodpady, ale – i tu jest pewien haczyk – pod warunkiem, że lokalna kompostownia przemysłowa je przyjmuje. Nie każda instalacja w Polsce jest przystosowana do przetwarzania opakowań kompostowalnych, nawet tych certyfikowanych. Dlatego przed wyrzuceniem warto sprawdzić regulamin miejscowej firmy odbierającej odpady.
A jeśli nie wiesz, gdzie wyrzucić konkretny produkt – zawsze możesz skorzystać z wyszukiwarki Gdzie Wyrzucić, która podpowie właściwy kosz. 🌱
