System kaucyjny działa w Polsce od października 2025 roku. Przez ten czas konsumenci musieli przyzwyczaić się do nowych zasad: zamiast zgniatać plastikowe butelki i wyrzucać je do żółtego pojemnika, przechowują je i zabierają do punktów zwrotu, aby odzyskać pobraną przy zakupie kaucję.
Po niemal roku funkcjonowania systemu Centrum Badania Opinii Społecznej sprawdziło, jak Polacy oceniają te zmiany. Wyniki opublikowane w październiku 2026 roku pokazują, że choć oddawanie opakowań stało się powszechne, nie wszyscy uważają nowe rozwiązanie za wygodne.
Puste butelki w domu większym problemem niż niesprawne automaty
Największym utrudnieniem związanym z systemem kaucyjnym okazała się konieczność przechowywania pustych opakowań. W badaniu CBOS wskazało ją 44% respondentów.
To więcej niż w przypadku problemów z butelkomatami, takich jak awarie czy przepełnienie urządzeń. Taką niedogodność wybrało 37% ankietowanych.
Dla wielu konsumentów zmiana oznacza konieczność znalezienia w domu dodatkowego miejsca na butelki i puszki, które do momentu zwrotu powinny pozostać niezgniecione.
Przy niewielkiej kuchni lub ograniczonym miejscu do przechowywania może to być szczególnie uciążliwe. Z kolei osoby, które oddają opakowania rzadziej, muszą liczyć się z gromadzeniem większej ich liczby.
Na tym lista problemów się nie kończy.
28% badanych uważa za niedogodność konieczność zanoszenia opakowań do sklepu lub butelkomatu, a 24% wskazuje na kolejki do automatów.
Co piąty ankietowany zwraca też uwagę na sytuacje, w których automat odmawia przyjęcia opakowania mimo odpowiedniego oznakowania.
To odpowiedzi dotyczące postrzeganych niedogodności. Nie oznaczają, że każda z tych osób osobiście doświadczyła konkretnej awarii.
Co drugi korzystający miał problem ze zwrotem opakowań
CBOS sprawdził również, jak często osoby korzystające z systemu rzeczywiście napotykały problemy podczas oddawania opakowań.
Wśród respondentów, którzy w ostatnich trzech miesiącach zwrócili przynajmniej jedną butelkę lub puszkę, połowa zadeklarowała, że nie miała żadnych trudności.
Pozostali wskazywali jednak na problemy występujące z różną częstotliwością.
13% napotykało je często, 20% czasami, a 17% rzadko.
Oznacza to, że co druga osoba korzystająca z systemu zetknęła się z jakąś trudnością, choć dla części były to jedynie sporadyczne sytuacje.
Jednocześnie 18% wszystkich ankietowanych nie dostrzega żadnych niedogodności związanych z systemem kaucyjnym.
Polacy oddają butelki, choć nie wszyscy są zadowoleni
Mimo zgłaszanych utrudnień system jest już powszechnie wykorzystywany.
Według CBOS aż 84% badanych zwróciło w ciągu ostatnich trzech miesięcy przynajmniej jedno opakowanie objęte kaucją.
To ważny wynik, ale nie oznacza automatycznie wysokiego poziomu zadowolenia.
Kiedy zapytano respondentów, czy system kaucyjny jest wygodny dla konsumentów, opinie okazały się niemal równo podzielone.
47% badanych uznało system za wygodny, a 49% było przeciwnego zdania.
Pokazuje to, że korzystanie z butelkomatów nie musi oznaczać pozytywnej oceny całego rozwiązania. Konsumenci mogą regularnie oddawać opakowania, a jednocześnie oczekiwać prostszych zasad i sprawniej działających punktów zwrotu.
Butelkomat nie działa lub jest przepełniony? Sklep nadal może mieć obowiązek przyjęcia opakowań
Problemy z automatami są drugą najczęściej wskazywaną niedogodnością, dlatego warto przypomnieć o prawach konsumentów.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska wyjaśnia, że sklepy o powierzchni sprzedaży powyżej 200 m², sprzedające napoje w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym, mają obowiązek przyjmowania takich opakowań również wtedy, gdy automat nie działa.
Jeżeli butelkomat jest przepełniony, nieczynny lub nie przyjmuje prawidłowo oznaczonego opakowania, należy zgłosić problem obsłudze i poprosić o przyjęcie zwrotu.
Do odzyskania kaucji nie jest potrzebny paragon. Sklep nie może również uzależniać wypłaty pieniędzy od zrobienia kolejnych zakupów.
Szczegółowo wyjaśniamy to w poradniku Butelkomat nie działa? Sklep i tak musi zwrócić kaucję.
W przypadku mniejszych sklepów obowiązki mogą być inne, dlatego warto upewnić się, czy dany punkt uczestniczy w zbieraniu określonych rodzajów opakowań.
Jak przygotować butelki i puszki do zwrotu?
Nie każdej odmowie przyjęcia opakowania winna jest awaria automatu.
Problem może wynikać również z jego stanu lub braku wymaganego oznaczenia.
Przed oddaniem opakowań warto pamiętać o kilku zasadach:
- Nie zgniataj butelek i puszek objętych systemem kaucyjnym.
- Nie odrywaj etykiet ze znakiem kaucji i kodem kreskowym.
- Opróżnij opakowania z pozostałości napojów.
- Sprawdź, czy na opakowaniu znajduje się znak „KAUCJA”.
Opakowania bez odpowiedniego oznaczenia nie uprawniają do odzyskania kaucji, nawet jeżeli wyglądają identycznie jak te przyjmowane przez automat.
Więcej informacji o podstawowych zasadach znajdziesz w naszym przewodniku po systemie kaucyjnym w Polsce.
Co pokazuje badanie CBOS? Polacy oczekują przede wszystkim wygody
Wyniki badania pokazują, że największe zastrzeżenia wobec systemu kaucyjnego dotyczą jego codziennej obsługi.
Dla części konsumentów problemem są niesprawne automaty, dla innych kolejki lub konieczność noszenia opakowań do sklepów. Najczęściej wskazywaną niedogodnością pozostaje jednak przechowywanie pustych butelek i puszek w domu.
Jednocześnie zdecydowana większość respondentów korzystała już z systemu, a niemal połowa ocenia go jako wygodny.
To pokazuje, że dalszy rozwój systemu kaucyjnego powinien być oceniany nie tylko przez liczbę zwracanych opakowań, ale również przez to, jak łatwo konsumenci mogą odzyskać swoje pieniądze.
O badaniu
Dane pochodzą z raportu CBOS „Ocena systemu kaucyjnego w Polsce” (nr 104/2026), opublikowanego 12 października 2026 roku. Badanie przeprowadzono od 14 do 27 września 2026 roku na reprezentatywnej, losowej próbie 956 dorosłych mieszkańców Polski.
Źródła
- CBOS – Ocena systemu kaucyjnego w Polsce, raport nr 104/2026 (PDF)
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska – Co zrobić, gdy nie działa butelkomat?
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska – zasady zwrotu opakowań dla konsumentów
