Stary materac, zepsuta pralka, przeterminowane leki z szafki łazienkowej, resztki farby po remoncie. Co łączy te wszystkie rzeczy? Żadnej z nich nie wolno wrzucić do zwykłego pojemnika na odpady zmieszane. To tak zwane odpady problemowe – szczególne rodzaje odpadów w strumieniu odpadów komunalnych, które wymagają specjalnego traktowania. Gdzie je wyrzucić i dlaczego to takie ważne? Wyjaśniamy krok po kroku.
Czym są odpady problemowe
Odpady problemowe to grupa odpadów komunalnych, które ze względu na swoje rozmiary, skład chemiczny lub zawartość substancji niebezpiecznych nie mogą trafić do standardowych pojemników przy domu. Nazwa „problemowe” nie jest przypadkowa – sprawiają kłopot zarówno mieszkańcom (bo nie wiadomo, gdzie je wyrzucać), jak i systemowi gospodarowania odpadami (bo wymagają osobnej zbiórki i specjalistycznej utylizacji).
Do odpadów problemowych zalicza się kilka głównych kategorii.
Po pierwsze – odpady wielkogabarytowe, czyli wszystko to, co nie zmieści się w koszu: meble, materace, dywany, rowery, wózki dziecięce.
Po drugie – zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (popularnie zwany elektrośmieciami): lodówki, pralki, telewizory, komputery, telefony, a nawet drobny sprzęt typu suszarka czy toster.
Po trzecie – odpady zawierające substancje niebezpieczne: baterie i akumulatory, przeterminowane leki, opakowania po farbach, lakierach, rozpuszczalnikach, olejach, środkach ochrony roślin i kosmetykach.
Wreszcie – zużyte opony oraz niewielkie ilości odpadów budowlanych i rozbiórkowych z domowych remontów.
Dlaczego odpady problemowe stanowią zagrożenie dla środowiska
Odpady problemowe zawierają substancje niebezpieczne dla środowiska naturalnego i zdrowia ludzi. Bateria wyrzucona do zwykłego kosza może przesiąknąć do gleby i uwolnić metale ciężkie – rtęć, kadm, ołów. Przeterminowane leki spłukane do toalety trafiają do ścieków, a stamtąd – do rzek i wód gruntowych. Świetlówka rozbita w śmieciarce uwalnia rtęć, która jest silnie toksyczna. Stara lodówka zawiera freony niszczące warstwę ozonową.
To nie są abstrakcyjne zagrożenia. Jedno nieprawidłowo zutylizowane urządzenie elektryczne może zanieczyścić tysiące litrów wody. Akumulator samochodowy wyrzucony do lasu to bomba ekologiczna, która będzie truwać glebę przez dziesiątki lat. Opony porzucone na dzikim wysypisku rozkładają się setki lat, a w międzyczasie mogą się zapalić, uwalniając toksyczne spaliny. Tworzywa sztuczne z obudów elektroniki rozpadają się na mikroplastik, który trafia do łańcucha pokarmowego.
Dlatego przepisy wyraźnie zabraniają umieszczania odpadów problemowych w pojemnikach i kontenerach przeznaczonych do segregacji zwykłych odpadów komunalnych. To nie jest kwestia porządku – to ochrona środowiska i zdrowia nas wszystkich. Właściciel nieruchomości, który niewłaściwie pozbędzie się odpadów niebezpiecznych, może ponieść karę finansową – ale prawdziwy koszt ponosi środowisko naturalne.
Gdzie wyrzucać odpady problemowe – PSZOK i inne opcje
Podstawowym miejscem, gdzie można oddać odpady problemowe, jest Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych, czyli PSZOK. Każda gmina ma obowiązek prowadzić taki punkt – mieszkańcy mogą bezpłatnie oddawać tam odpady wielkogabarytowe, elektrośmieci, baterie, akumulatory, opony, odpady budowlane (w ograniczonych ilościach), przeterminowane leki i chemikalia. Wystarczy sprawdzić lokalizację i godziny otwarcia PSZOK-u w swojej gminie.
Ale PSZOK to nie jedyna opcja. Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny można oddać w sklepie przy zakupie nowego urządzenia – sklepy mają obowiązek przyjąć stary sprzęt tego samego rodzaju. Baterie zbierają pojemniki ustawione w supermarketach, szkołach i urzędach. Przeterminowane leki przyjmują apteki. Na odpady wielkogabarytowe wiele gmin organizuje okresową zbiórkę – wystarczy wystawić meble przed dom w wyznaczonym terminie zgodnie z harmonogramem odbioru odpadów.
Jeśli planujesz remont i spodziewasz się większej ilości gruzu, możesz zamówić kontener na odpady budowlane od firmy zajmującej się wywozem odpadów. To usługa płatna, ale pozwala legalnie i wygodnie pozbyć się odpadów budowlanych i rozbiórkowych.
Lista odpadów problemowych – co dokładnie wymaga specjalnego traktowania
Żeby ułatwić orientację, oto konkretna lista tego, czego nie wolno wyrzucać do zwykłych pojemników:
Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny – lodówki, pralki, zmywarki, telewizory, monitory, komputery, laptopy, telefony, tablety, drukarki, tostery, żelazka, suszarki, odkurzacze, elektroniczne zabawki.
Baterie i akumulatory – jednorazowe baterie AA, AAA, paluszki, akumulatory z telefonów i laptopów, akumulatory samochodowe.
Przeterminowane leki i kosmetyki – tabletki, syropy, maści, kremy, spraye – wszystko, co ma datę ważności i jej nie spełnia.
Chemikalia domowe – farby, lakiery, rozpuszczalniki, kleje, środki ochrony roślin, oleje silnikowe, płyny hamulcowe, opakowania po tych substancjach.
Odpady wielkogabarytowe – meble (szafy, stoły, krzesła, kanapy), materace, dywany, wykładziny, rowery, wózki, duże zabawki.
Zużyte opony – samochodowe, motocyklowe, rowerowe.
Świetlówki i żarówki energooszczędne – zawierają rtęć, wymagają osobnej utylizacji.
Odpady budowlane – gruz, cegły, płytki, panele, stolarka okienna (w niewielkich ilościach z remontów domowych).
Jak sprawdzić, gdzie wyrzucić konkretny odpad
Nie musisz pamiętać wszystkich zasad na pamięć. Jeśli masz wątpliwości, gdzie wyrzucić konkretny przedmiot – czy to zepsutą zabawkę elektroniczną, stary termometr rtęciowy czy opakowanie po środku owadobójczym – skorzystaj z wyszukiwarki Gdzie Wyrzucić. Wystarczy wpisać nazwę odpadu, a dowiesz się, do którego pojemnika lub punktu zbiórki powinien trafić.
