System kaucyjny działa w Polsce od października 2025 roku. Za oddane butelki PET i puszki objęte systemem konsumenci odzyskują obecnie 50 groszy, a za szklane butelki wielokrotnego użytku – 1 zł.
Autor petycji skierowanej do Sejmu uważa jednak, że sam zwrot wcześniej wpłaconej kaucji to za mało. Jego zdaniem konsumenci poświęcają czas na przechowywanie, segregowanie i transportowanie opakowań, dlatego powinni otrzymywać za to dodatkowe wynagrodzenie.
Dodatkowe 5 groszy za każdą oddaną butelkę. Co zakłada petycja?
Petycja oznaczona numerem BKSP-153-X-1031/26 wpłynęła do Sejmu 28 maja 2026 roku. Jej autor proponuje wprowadzenie premii w wysokości 10% wartości kaucji za każde zwrócone opakowanie.
W praktyce oznaczałoby to, że:
- za butelkę PET objętą kaucją 50 groszy konsument otrzymałby 55 groszy;
- za metalową puszkę objętą kaucją 50 groszy również otrzymałby 55 groszy;
- za szklaną butelkę wielokrotnego użytku z kaucją 1 zł zwrot wyniósłby 1,10 zł.
Dodatkowe pieniądze nie byłyby podwyżką samej kaucji, lecz premią wypłacaną oprócz jej zwrotu.
Przykładowo osoba oddająca 20 opakowań z kaucją 50 groszy odzyskałaby 10 zł wpłaconej wcześniej kaucji i otrzymała dodatkowo 1 zł premii.
Na razie jest to wyłącznie propozycja przedstawiona w petycji. Obowiązujące przepisy nie przewidują takiego dodatkowego wynagrodzenia.
Zwrot butelek to „nieodpłatna praca przymusowa”? Autor petycji powołuje się na konstytucję
Wnioskodawca argumentuje, że obecny system przerzuca część obowiązków związanych z gospodarowaniem opakowaniami na konsumentów.
Aby odzyskać kaucję, trzeba zachować opakowanie, przechować je w odpowiednim stanie, a następnie dostarczyć do sklepu lub punktu zbiórki.
Zdaniem autora petycji czynności te mogą nosić znamiona nieodpłatnej pracy przymusowej. W swoim uzasadnieniu powołuje się na art. 65 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym obowiązek pracy może zostać nałożony tylko przez ustawę.
Proponowana premia miałaby być formą rekompensaty za czas i wysiłek poświęcany na zwracanie opakowań.
Nie oznacza to jednak, że system kaucyjny został uznany za niezgodny z konstytucją.
Ekspert Kancelarii Sejmu nie zgadza się z zarzutem pracy przymusowej
Do petycji przygotowano opinię prawną w Biurze Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu.
Jak opisuje Forsal, jej autor, dr hab. Tomasz Długosz, uznał zarzut naruszenia art. 65 ust. 2 Konstytucji za niezasadny.
Zwracanie opakowań nie jest bowiem prawnym obowiązkiem konsumenta, którego niewykonanie grozi karą. Można zrezygnować z oddania butelki lub puszki, choć oznacza to utratę wpłaconej kaucji.
Ekspert zwraca jednak uwagę na inną kwestię: odzyskanie pieniędzy wymaga od konsumenta wykonania określonych czynności, które nie zawsze są wygodne i mogą wiązać się z dodatkowymi kosztami.
Dlatego dyskusja o proporcjonalności obciążeń związanych z systemem kaucyjnym pozostaje zasadna, nawet jeśli sam zarzut pracy przymusowej nie znajduje potwierdzenia prawnego.
Dziś posłowie zajmą się petycją. Czy kaucja wzrośnie?
Rozpatrzenie petycji zaplanowano na czwartek, 5 listopada 2026 roku, podczas posiedzenia sejmowej Komisji do Spraw Petycji rozpoczynającego się o godz. 10:00.
Dokument ma przedstawić poseł Robert Warwas.
Komisja może zdecydować o dalszych działaniach, takich jak wystąpienie o stanowisko właściwego organu lub podjęcie inicjatywy legislacyjnej. Może również nie uwzględnić żądania zawartego w petycji.
Samo rozpatrzenie dokumentu nie oznacza wprowadzenia nowych przepisów ani rozpoczęcia wypłaty premii.
Na obecnym etapie nie ma zatwierdzonego projektu ustawy ustanawiającego dodatkowe 10% za zwrot opakowań.
Ile pieniędzy można dziś odzyskać za butelki i puszki?
Do czasu ewentualnej zmiany prawa obowiązują dotychczasowe zasady.
Za oznaczoną butelkę PET lub puszkę metalową objętą systemem kaucyjnym można odzyskać 50 groszy, a za szklaną butelkę wielokrotnego użytku – 1 zł.
Do zwrotu kaucji nie jest potrzebny paragon. Opakowanie musi być jednak objęte systemem i posiadać odpowiednie oznaczenie.
Szczegółowe informacje można znaleźć w naszym przewodniku po systemie kaucyjnym w Polsce.
W przypadku problemów z automatem warto również wiedzieć, że jego awaria nie zawsze zwalnia sklep z obowiązku przyjęcia opakowań. Zasady wyjaśniamy w artykule Butelkomat nie działa? Sklep i tak musi zwrócić kaucję.
O dalszych losach propozycji zdecyduje przebieg prac parlamentarnych. Na razie konsumenci odzyskują wyłącznie wpłaconą wcześniej kaucję, bez dodatkowej premii.
Źródła
- Sejm RP – petycja BKSP-153-X-1031/26, status postępowania
- Sejm RP – pełna treść petycji (PDF)
- Kancelaria Sejmu – opinia prawna dotycząca petycji (PDF)
- Forsal – omówienie petycji i opinii prawnej
