Za każdą plastikową butelkę lub metalową puszkę oznaczoną znakiem kaucji konsument płaci obecnie dodatkowe 50 groszy, a za szklaną butelkę wielokrotnego użytku – 1 zł. Pieniądze można odzyskać po oddaniu pustego opakowania do odpowiedniego punktu zbiórki.
Nie wszystkie opakowania wracają jednak do systemu. Część konsumentów wyrzuca je do zwykłych pojemników, inni nie korzystają z możliwości odzyskania kaucji.
Co dzieje się z pieniędzmi, które w ten sposób pozostają w systemie? O stanowisku resortu klimatu poinformował 10 listopada „Dziennik Gazeta Prawna”.
Kaucja nie wróciła do klienta. Operator może wykorzystać te pieniądze
Zgodnie z obowiązującymi przepisami nieodebrana kaucja to różnica pomiędzy kwotą pobraną od konsumentów a kwotą rzeczywiście im zwróconą. Ostateczne rozliczenie następuje na koniec roku kalendarzowego.
Pojawiło się jednak pytanie, czy operatorzy muszą przez cały rok przechowywać wszystkie zgromadzone pieniądze, nawet jeżeli mogą przewidzieć, że część opakowań nigdy nie zostanie zwrócona.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska wyjaśnia, że nie ma takiego bezwzględnego obowiązku.
Operator może oszacować, jaka część kaucji prawdopodobnie nie wróci do klientów, i wykorzystać tę kwotę do bieżącego finansowania systemu.
Nie oznacza to jednak dowolnego dysponowania pieniędzmi.
Resort podkreśla, że operator musi zachować płynność finansową i zapewnić środki na wszystkie należne wypłaty. Dotyczy to również opakowań, które konsumenci oddadzą dopiero w kolejnym roku.
Na co można przeznaczyć pieniądze z nieodebranej kaucji?
Środki pozostające w systemie nie mogą być wykorzystywane w dowolnym celu.
Operatorzy działają w modelu non-profit, a przepisy przewidują, że nieodebrane kaucje mają finansować funkcjonowanie i rozwój systemu kaucyjnego.
Jak wyjaśnia ministerstwo, pieniądze mogą pokrywać między innymi koszty:
- transportu, sortowania i magazynowania zwracanych opakowań,
- obsługi automatów kaucyjnych i systemów rozliczeniowych,
- przekazywania zebranych surowców do recyklingu,
- wynagrodzeń wypłacanych sklepom za prowadzenie punktów zwrotu.
Nieodebrane kaucje nie są więc premią ani dodatkowym zyskiem, który operatorzy mogą swobodnie wypłacić swoim właścicielom.
Na koniec roku operator ma obowiązek obliczyć wartość nieodebranych kaucji i wykazać, że środki zostały wykorzystane zgodnie z przepisami.
Czy operator może wydać pieniądze, które później trzeba zwrócić klientowi?
To najważniejsza kwestia z punktu widzenia konsumentów.
Ministerstwo wyjaśnia, że system kaucyjny opiera się na ciągłym przepływie pieniędzy. Kaucja wpłacona w jednym roku może zostać zwrócona dopiero w kolejnym.
Z tego powodu operatorzy muszą zapewniać finansowanie wypłat niezależnie od tego, kiedy opakowanie wróci do punktu zbiórki.
Jeżeli firma wykorzysta część środków na bieżące utrzymanie systemu, nadal pozostaje odpowiedzialna za zapewnienie pieniędzy na należne zwroty.
Samo przeznaczenie szacowanej nadwyżki na funkcjonowanie systemu nie pozbawia konsumenta prawa do odzyskania kaucji.
To również powód, dla którego resort nie interpretuje przepisów jako pozwolenia na wydanie całej pozostałej kwoty zaraz po zakończeniu roku.
Czy za niezwrócone butelki płacimy dodatkowy podatek?
Nie. Kaucja nie jest podatkiem ani dodatkową opłatą publiczną.
Jej podstawową zasadą pozostaje możliwość odzyskania całej pobranej kwoty po zwrocie właściwie oznaczonego opakowania.
Przykładowo osoba, która kupiła 20 napojów w butelkach objętych kaucją 50 groszy, wpłaci łącznie 10 zł. Jeśli odda wszystkie opakowania, odzyska pełne 10 zł.
Jeżeli zrezygnuje ze zwrotu, pieniądze pozostaną w systemie i będą mogły finansować jego funkcjonowanie na zasadach określonych przepisami.
Dlatego warto pamiętać, że plastikowe butelki i puszki ze znakiem kaucji najlepiej oddawać do punktów zbiórki, zamiast wyrzucać je do żółtego pojemnika.
Szczegółowe zasady opisujemy w naszym przewodniku po systemie kaucyjnym w Polsce.
Ministerstwo nie zapowiada zmiany przepisów
Wyjaśnienie resortu nie oznacza wprowadzenia nowych regulacji dotyczących kaucji.
Ministerstwo wskazuje, że możliwość wykorzystania szacowanej części nieodebranych środków w trakcie roku jest zgodna z obecnymi przepisami, o ile operator zapewnia prawidłowe rozliczenia i wypłaty.
Nie zmieniają się również stawki pobierane od konsumentów.
Nadal wynoszą one 50 groszy za oznaczone butelki PET i puszki oraz 1 zł za szklane butelki wielokrotnego użytku objęte systemem.
Dla osób oddających opakowania najważniejsza zasada pozostaje więc taka sama: po zwrocie butelki lub puszki przysługuje im pełna kwota wcześniej pobranej kaucji.
Źródła
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska – „Pytania i odpowiedzi” dotyczące systemu kaucyjnego, w tym finansowania systemu w trakcie roku
- Dziennik Gazeta Prawna – „Co dalej z nieodebraną kaucją? Resort klimatu wyjaśnia”, 10 listopada 2026 r.
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska – „5 mld opakowań w 12 miesięcy”, 1 października 2026 r.
